ندای هرمزگان-دکتر صمیم ارزانی
در بسیاری از کشورهای پیشرو، احزاب سیاسی نقشی بنیادین در ساماندهی و هدایت زندگی سیاسی ایفا میکنند. اهمیت این نهادها تنها در فعالیتهای انتخاباتی خلاصه نمیشود، بلکه به عنوان مدرسهای بزرگ برای پرورش مدیران کارآمد و سیاستمداران آگاه عمل میکنند. حزبی که ریشهدار و پویا باشد، بستری فراهم میآورد تا نیروهای جوان و تازهنفس در فضایی منسجم آموزش ببینند، تجربه کسب کنند و به تدریج برای پذیرش مسئولیتهای مهم در سطوح مختلف مدیریت کشور آماده شوند. این روند باعث میشود نظام سیاسی از چرخهای سالم و پایدار در تولید و بازتولید نخبگان بهرهمند شود و مدیریت کشور وابسته به تصمیمهای مقطعی و فردی نباشد.
احزاب علاوه بر تربیت کادر، مسئولیت تدوین برنامهها و ارائه راهحل برای مشکلات کشور را نیز برعهده دارند. هر حزب با تکیه بر مانیفست و چارچوب فکری خود، برنامههایی جامع برای اقتصاد، فرهنگ، سیاست و روابط اجتماعی ارائه میدهد. وجود چنین چارچوبهایی باعث میشود تصمیمگیریها از حالت سلیقهای و شخصی خارج شده و به صورت نظاممند و قابل ارزیابی پیش رود. از سوی دیگر، رقابت میان احزاب فرصتی برای نقد سازنده فراهم میآورد؛ حزبی که در قدرت نیست، عملکرد حزب حاکم را زیر ذرهبین میگذارد، خطاها را گوشزد میکند و در عین حال با ارائه پیشنهادهای جایگزین نشان میدهد که چگونه میتوان امور را بهتر اداره کرد. این نقد متقابل نه تنها به ارتقای کیفیت سیاستگذاری میانجامد بلکه فضای گفتوگوی ملی را نیز غنیتر میسازد.
در کنار همه اینها، احزاب ابزاری برای پاسخگو کردن نمایندگان مردم به وعدههایشان هستند. وقتی فردی با پرچم یک حزب وارد انتخابات میشود، در واقع متعهد میشود که به مانیفست آن حزب وفادار بماند و بر اساس برنامهای که به رأیدهندگان معرفی کرده است عمل کند. چنین سازوکاری باعث میشود نمایندگان نتوانند بدون حساب و کتاب عمل کنند و ناگزیر باشند همواره در برابر افکار عمومی و ساختار حزبی پاسخگو باشند.
به این ترتیب، احزاب در کشورهای پیشرو به منزله ستونهای اصلی دموکراسی عمل میکنند؛ آنها نیروی انسانی متخصص میسازند، برای مشکلات کشور راهحلهای مدون ارائه میدهند، با نقد رقیب زمینهی پیشرفت را فراهم میکنند و از همه مهمتر، مسئولیتپذیری را به فرهنگ سیاسی جامعه تزریق میکنند. جامعهای که از این چرخه سالم حزبی برخوردار باشد، کمتر گرفتار تصمیمهای هیجانی و شخصمحور خواهد شد و بیشتر به سمت حکمرانی عقلانی و پایدار گام برمیدارد.
