اختصاصی ندای هرمزگان-دکتر صمیم ارزانی
در جامعه های مدرن که هر روز با چالش های روانی پیچیده تری روبه رو می شود، نحوه همراهی با افرادی که افکار خودکشی را تجربه می کنند، تبدیل به مهارتی ضروری شده است. این همراهی نه نیازمند تخصص روانشناسی، بلکه مستلزم انسانیت، صبر و آگاهی از اصول اولیه برخورد است. زمانی که فردی از درد درونی اش سخن می گوید، نخستین گام، کنار گذاشتن پیش فرض ها و قضاوت هاست. جملاتی مانند «اینقدر ضعیف نباش» یا «دیگران مشکلات بزرگتری دارند» نه تنها کمکی نمی کند، بلکه احساس تنهایی و بی ارزشی را در او تشدید می کند. به جای نصیحت یا مقایسه، فضایی امن بسازید تا بدون ترس از سرزنش، احساساتش را بیان کند.
گوش دادن، هنری فراموش شده است. زمانی که فرد صحبت می کند، تمام توجه تان را به او معطوف کنید. نیازی به ارائه راه حل فوری یا پر کردن سکوت با کلمات نیست. گاهی یک سکوت همراه با نگاه مهربان، بیش از هزار جمله تسلی دهنده اثر دارد. اجازه دهید هر آنچه در دل دارد بیرون بریزد؛ حتی اگر باورها یا احساساتش برای شما نامأنوس باشد. این پذیرش بی قیدوشرط، قدمی حیاتی برای کاهش بار سنگین تنهایی است.
یکی از عمیق ترین دردهای انسان در بحران، احساس بیگانگی و قطع ارتباط با جهان است. در چنین شرایطی، یادآوری خاطرات مثبت، اشتراکات و علایق مشترک می تواند پل هایی برای بازگشت او به زندگی باشد. شاید گفتن از پروژه ای که با هم کار می کردید، آهنگی که دوست داشت یا حتی طعم غذایی که همیشه سفارش می داد، جرقه های کوچکی از تعلق خاطر ایجاد کند. اما مراقب باشید؛ این یادآوری ها نباید به شکل اجبار برای «شاد بودن» یا کوچک شمردن درد او تفسیر شود.
همراهی عاطفی هرچند ضروری است، اما جایگزین مداخله حرفه ای نمی شودو تشویق برای دریافت درمان روانپزشکی نمی شود. اگر احساس می کنید علائم خطر آسیب جدی مانند بخشیدن اموال یا تهیه وصیت نامه و برنامه ریزی دقیق یا اقدام برای تهیه مواد لازم برای پایان دادن به زندگی وجود دارد، تماس با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ باید بدون تردید انجام گیرد. این اقدام نه شکستی در همراهی، بلکه تکمیل زنجیره حمایت است. در ایران، شماره ۱۲۳ با حضور مددکاران آموزش دیده، پلی بین بحران و خدمات تخصصی ایجاد می کند. ممکن است فرد در ابتدا مقاومت کند، اما حفظ آرامش و توضیح اهمیت این قدم، مسئولیتی است که بر عهده ماست برای نجات یک زندگی.
در مسیر همراهی، مرزهای خود را نیز فراموش نکنید. شما نجات دهنده مطلق نیستید و نباید بار این مسئولیت را به تنهایی حمل کنید. همراهی تا حد امکان، اطلاع رسانی به خانواده (در صورت وجود رابطه سالم) و ارتباط با نهادهای حمایتی، شبکه امنی می سازد که هم برای فرد در بحران و هم برای شما، از بار فشار می کاهد. به یاد داشته باشید که افکار خودکشی اغلب زنجیره ای از درد هستند، نه آرزوی واقعی برای مرگ. شاید حضور شما همان نخ نازکی باشد که فرد را تا رسیدن نور امید، نگه می دارد.
