حسین سیوانی
ایران پس از شکست ها در جنگ با روسیه تا اصلاحات امیرکبیر و اصلاحات ناصری تا انقلاب مشروطه و از کودتای رضاخان تا شهریور بیست و از آن مقطع تا نهضت ملی شدن نفت و کودتای ۲۸ مرداد ؛ از نوسازی شبه مدرنِ پهلوی دوم تا انقلاب ۵۷ و از آن واقعه ی بزرگ تا جنگ و سازندگی و اصلاحات و توده گرایی نهاد ستیزانه ی احمدی نژاد و تا امروز ؛ همواره در دو بخش و دو عرصه با تغییراتِ گسترده مواجه بوده که بخشی مربوط به عرصه ی جامعه، مردم و زندگی روزمره ی آنها و بخش دیگر مربوط به ساختار قدرت، نهاد سیاست،دولت و روابط ملت دولت بوده است.آنچه از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است سرعت و شتابندگی تغییرات در شئونات و مناسباتِ جامعه ی ایرانی و زندگی روز مرّه ی مردم بسیار بیشتر ار سرعت و عمقِ تغییرات و دگرگونی در ساختار قدرت ، نهادِ دولت و نهادِسیاست و حکمرانی بوده است.اینکه می گویم تغییرات در جامعه بیش از نهاددولت بوده یعنی نهاد دولت و سیاست در سرعت و شتاب ِتغییرات و دگرگونیها از جامعه و مردم عقب تر و جا مانده است.
در همه ی این دورانها سینما آینه ی تمام نمای این تغییرات در هر دو بخش به ویژه در جامعه و زندگی روز مرّه در تمامی ابعادست.
از فیلم گراند سینما تا آبی و رابی تا دختر لر تا فیلم های آوانسیان و دکتر کوشان و خاچیکیان و فرخ غفاری از فیلم خشت و آینه ی گلستان تا صادق کُرده ی تقوایی و فیلمفارسی دهه های چهل وپنجاه چون سلطان قلبها و گنج قارون و صدها فیلم دیگر؛
از فیلم های موج نو امثالِ مهرجویی ، بیضایی، کیمیایی ، سهراب شهید ثالث ،پرویز کیمیایی، فریدون گُله، امیر نادری ،کیارستمی با فیلم هایی چون گاو و رگبار و کلاغ و قیصر و طبیعت بی جان ، مغولها ،کندو ،تنگسیر و گزارش و پس از انقلاب از دو چشم بی سو ودستفروش و عروسی خوبان مخملباف تا اجاره نشین ها و هامون مهرجویی از دونده ی امیر نادری تا مهاجر و آژانس شیشه ای حاتمی کیا از مادر و حاجی واشنگتن علی حاتمی تا خانه ای روی آب بهمن فرمان آرا از سگ کشی و باشو غریبه ی کوچک بیضایی تا مارمولک کمال تبریزی از خانه ی دوست کجاست تا زندگی و دیگر هیچ کیارستمی تا فیلم های عیاری و میرباقری و توسلی و جعفری جوزانی،بنی اعتماد،بهروز افخمی تا پیر پسر براهنی و دهها فیلم دیگر می توان سینما را به عنوان آینه ی تغییر ،دگرگونی و فراز و نشیب تحولات اجتماعی و سیاسی در جامعه ی ایران دانست.
با این همه اما :هنوز سینمای ملی فارغ از سانسور با فرمِ بومی شکل نگرفته؛ این یعنی همان ماندن در دوره ی گذار ، و سینما می تواند پلی مهم برای امرِ گذار باشد و …
سینما ۱۲۶ ساله شد
