دکتر صمیم ارزانی-فعال اقتصادی
محله تاریخی سورو در قلب بندرعباس، گویی قصهای ناتمام از روزهای پررونق گذشته را روایت میکند؛ روزهایی که این منطقه مرکز تجارت، فرهنگ و زندگی اجتماعی مردم جنوب ایران بود. خانههای خشتی با بادگیرهای بلند، کوچههای تنگ و پیچدرپیچ، و بازارچههایی که بوی ادویه و دریای خلیج فارس را در خود حفظ کردهاند، امروز اما زیر سایه فرسودگی و نوسازیهای ناهمگون رنگ باختهاند. با این حال، تجربه شهرهایی مانند یزد و اصفهان نشان داده که احیای بافتهای تاریخی نه تنها ممکن است، بلکه میتواند زندگی جدیدی به شهرها ببخشد و فرصتهای اقتصادی و فرهنگی بیافریند.به عنوان مثال با ایجاد تورهای مجازی و عکاسی ۳۶۰ درجه و واقعیت افزوده بافت تاریخی سورو را می توان به صورت جهانی معرفی
کرد.
هم چنین با احداث پارکینگ طبقاتی در ورودی بافت تاریخی از ازدحام و ورود و خروج ماشین ها جلوگیری به عمل می آید و با طراحی کوچه های انسان محور با کاشت درختان نخل و آب نماهای سنتی به همراه نورپردازی های زیبا مکانی دلپذیر و زیبا برای پیاده روی ایجاد می کند
با ایجاد بازارچه های فروش صنایع دستی و تورهای بازدید زنده از کارگاه های سنتی چون گلیم بافی و …می توان جذابیت فراوانی برای گردشگران ایجاد کرد
در یزد، ثبت جهانی شهر باعث شد خانههای قدیمی به اقامتگاههای بومگردی تبدیل شوند و گردشگران از سراسر جهان را به خود جذب کنند. برای مثال، پس از ثبت جهانی یزد در یونسکو، ورود گردشگران خارجی تا ۷۰ درصد افزایش یافت و صدها شغل در حوزههای مختلف ایجاد شد. در اصفهان، بازسازی سرای مهربان و نورپردازی هوشمند پل خواجو، نمونهای از تلفیق سنت و مدرنیته بود که به افزایش اقامت گردشگران کمک کرد. حتی در ونیز ایتالیا، مدیریت هوشمند گردشگری با ابزارهایی مانند سهمیهبندی بازدیدکنندگان و استفاده از درآمدهای توریستی برای مرمت بناها، الگویی شد برای حفظ هویت تاریخی در کنار توسعه پایدار. این تجربهها به ما میگویند که سورو نیز میتواند با برنامهریزی درست، دوباره زنده شود.
سورو اما چالشهای خاص خود را دارد. رطوبت بالا و نمکِ هوای دریا به دیوارهای خشتی آسیب میزند؛ مشکلی که در پروژههای مشابه جهانی با نصب سنسورهای اندازهگیری رطوبت و تزریق مواد مقاومساز به مصالح سنتی حل شده است. ساختوسازهای نامتناسب نیز ظاهر تاریخی محله را مخدوش کرده، و بسیاری از ساکنان قدیمی به حاشیه شهر رانده شدهاند. با این حال، همین چالشها میتوانند به فرصت تبدیل شوند. تصور کنید خانههای قدیمی با همان معماری اصیل بازسازی شوند، اما این بار میزبان گردشگرانی باشند که در حیاط مرکزی، زیر سایه بادگیرها، طعم قلیه ماهی و نان تُندور را تجربه میکنند. یا کوچهها به پیادهراههایی تبدیل شوند که گردشگران در آنها قدم میزنند، از کارگاههای لنجسازی دیدن میکنند، و صدای نیانبان از دور به گوش میرسد.
برای رسیدن به این هدف، نیاز به مشارکت همه هستیم. دولت میتواند با ارائه وامهای کمبهره به مالکان قدیمی یا راهاندازی «صندوق احیای سورو» با مشارکت مردم بومی، بخشی از هزینهها را تأمین کند. بخش خصوصی نیز میتواند با سرمایهگذاری در تبدیل خانهها به اقامتگاههای بومگردی یا بازارچههای صنایعدستی، نقش خود را ایفا کند. جالب است بدانید در شهرهایی مانند رم، حتی از «اوراق میراث» استفاده شده است؛ اوراقی که مردم عادی میتوانند با خرید آنها، سهمی در حفظ تاریخ شهرشان داشته باشند. مردم محلی نیز با حفظ صنایعدستی مانند ساخت زیورآلات صدفی یا آموزش موسیقی بندری به نسل جوان، میتوانند هویت سورو را زنده نگه دارند. جوانان محله هم نه تنها به عنوان راهنمایان گردشگری، بلکه با شرکت در کارگاههای آموزشی مرمت سنتی، میتوانند آیندهای درخشان برای محله خود بسازند.
تأثیر این احیا تنها به جذب هزاران توریست و منافع گسترده اقتصادی محدود نمیشود. اشتغالزایی برای جوانان، بازگشت زندگی به محله، و افزایش غرور محلی از دستاوردهای مهم آن خواهد بود. قیمت خانهها و زمینها در منطقه بهبود مییابد، اما مهمتر از آن، هویتی که سالها در حال فراموشی بود، دوباره جان میگیرد. در شهر یزد، پس از احیا، ارزش املاک تاریخی تا سه برابر افزایش یافت، اما این موفقیت زمانی معنا پیدا کرد که ساکنان به خانه های خود بازگردند
ایجاد حداقل ۵۰۰ شغل مستقیم در بخشهای هتلداری، راهنمایی گردشگری و صنایعدستی.
کاهش حاشیهنشینی با بازگشت نسل جوان به محله و احیای مشاغل سنتی.
کاهش مصرف انرژی با بهرهگیری از معماری اقلیمی (بادگیرها، دیوارهای ضخیم).
ثبت سورو به عنوان اولین محله تاریخی ساحلی ایران در فهرست میراث ملی. تنها گوشه ای از چشم انداز احیا سورو است
سورو امروز میان گذشته و آینده ایستاده است. این محله میتواند موزهای زنده از تاریخ دریانوردی خلیج فارس باشد، جایی که دیوارهایش خاطرات تجارت ادویه را فریاد میزنند و حیاطهایش میزبان گفتوگوهای نسل جدید و قدیم شوند.
تصور کنید «جشنوارهای به نام «بادهای مونسون» در سورو» برگزار شود؛ جایی که لنجهای سنتی تزئین شده در ساحل پهلو میگیرند و گردشگران طعم غذاهای محلی را در کنار اجرای زنده موسیقی محلی تجربه میکنند. احیای سورو نه یک انتخاب، که ضرورتی برای حفظ گوشهای از هویت ایران است که اگر از دست برود، دیگر بازنمیگردد. این محله میتواند الگویی شود برای دیگر شهرهای ساحلی ایران که در تقلید از معماری مدرن، هویت خود را فراموش کردهاند. تنها کافی است باور کنیم تاریخ نه در کتابها، که در نفس دیوارهای این خانهها جاری
است!/4638
