دستبرد به میراث فرهنگی غرب هرمزگان؛ حفاری غیرمجاز در محوطه تاریخی بنجرون کوخرد

ندای هرمزگان – کاظم گلخنی
فعالان اجتماعی از حفاری های غیر مجاز در محوطه تاریخی بنجرون در حاشیه محله تاریخی سیبه شهر کوخرد بستک خبر
می دهند.
به گزارش ندای هرمزگان، در فروردین ماه سال ‌جاری افراد ناشناس اقدام به حفاری غیر مجاز در محوطه تاریخی بنجرون محله سیبه شهر کوخرد بستک کردند ،هنوز مشخص نیست سارقان میراث فرهنگی در این حفاری ها چه خسارتی وارد کرده یا چه میزان عتیقه تاریخی را به یغما برده اند.
طبق اعلام منابع محلی این محوطه تاریخی میراث دار تاریخی باستانی منطقه و غنی از آثار تاریخی است.
محله سیبه (کوخرد) که محوطه تاریخی بنجرون در آن واقع است یکی از شهرهای باستانی مدفون است. این شهر تاریخی عهد (ساسانی) در بخش کوخرد واقع است. بخشی از این شهر تاریخی در حال حاضر زیر دهستان کنونی «کوخرد» مدفون است و روی بخش دیگری از آن گورستان، این دهستان قرار گرفته‌است. باستان‌شناسان از آن به عنوان شهر فراموش شده ساسانیان یاد می‌کنند.
کوخرد دارای پراکنش آثاری از دوران پیش از تاریخ تا دوران متأخر اسلامی است که روند پژوهشی و بررسی‌های باستان‌شناختی آن از سال ۱۳۸۴ و پیش‌تر از آن آغاز گشته و تاکنون در دست انجام است. وجود پراکندگی‌های متفاوت از دوره‌های مختلف بشری بیانگر غنای این منطقه است. محوطه معروف به محله بونجرون کوخرد یکی از محوطه‌های اسلامی است که در شرق آرامگاه دو گنبدان و غرب کوخرد قرار دارد که بررسی‌های باستان‌شناسی و مطالعات دیگر این محوطه نیز در سال‌های اخیر انجام شده است.
در همین پیوند محمد کوخردی در کتاب به یاد کوخرد درباره محله ی بُنجُرون، از محله‌های معروف سیبه باستان (كوخرد) نوشته است : ساکنین این محله زبانی خاص داشته‌اند، ومردم سیبه چون نمی‌توانستند زبان این قوم را بفهمند، به این مردمان می‌گفتند «مردمان زبان بنجیری» یعنی زبان این مردمان مانند زبان گنجشک است چون کلمه (بُنجیر) به لهجه ی محلی به معنای گنجشک است، که البته زبان گنجشک کسی نمی‌تواند بفهمد، به همین جهت این محله به (محله ی بُنجُرون) مشهور بوده‌است، (گویا زبان مردمان این محله از زبان ملیواری بوده که در قسمت‌هایی از هند و بنگلادش رواج داشته و دارد)، مردم این محله از هندوها بودند که مذهب آنان هندوئیسم است، که در سیبه (کوخرد) به آنها می‌گفتند گبرها، (گورها)، این گبرها زرگر بودند و به طلاسازی اشتغال داشتند ومالک زمین كشاورزي نیز بودند وآثاری از ایشان در كوخرد برجای مانده بنام (جاه خرمن بمبئی) در جنوب غرب چاه عالی، در این‌جا خرمن مردم جو و گندم خرمن می‌کردند، و بمبئی شهری بسیار بزرگ وپایتخت تجارتی هندوستان است. البته گروه دیگری نیز در این محله زندگی می‌کرده‌اند که شغل آنها خیاطی «دَرزی» بود.
اما موقعیت «محله ی بُنجُرون» درجای خانه بهداشت کنونی بوده‌است تاخرابه‌های «خانه مَدحَسَن خانی» که معروف است به (پَرَکن) مدحسن خانی، و در جنوب برکه شیخ در جنوب محله قبله، واقع می‌باشد، ودر امتداد مدرسه راهنمایی پسرانه تارسیده به پشت خانه ایوب، واز غرب خانه ایوب از پشت خانه احمد حاجی عبداللطیف از طرف شمال قسمتی از خرابه‌های محله ی بُنجُرون است.
خانه‌های قدیمی با سبک خاصی ساخته بودند، و زمینهای جوکاری که از طرف غرب و جنوب غربی «خانه احمد حاجی عبداللطیف» است و به زمین (پرکن) معروف است قسمتی از خرابه‌های محله ی بُنجُرون به‌شمار می‌آید، قبرستان محله ی بنجرون درجایی که مدرسه جامی بنیان شده‌است بوده‌است، این قبرستان‌ها وقتی که مأموران از طرف دولت آمده بودند که جای مدرسه جامی تعیین کنند توسط مردم خراب شد، مردم رفته بودند که جای مدرسه انتخاب کنند، و بچه‌های مکتبخانه را به آنجا بردند که سنگ وریگ از محوطه ی مدرسه جمع کنند من هم در ضمن أين گروه از بچه‌ها بودم، آن زمان بچه‌ها در مکتب خانه ملا سید عبدالله سید رضا درس می‌خواندند، این واقعه در سالهای (۱۹۶۵ و ۱۹۶۶ میلادی) میلادی رخ داده‌است، دراین موقع مرحوم آقای عبدالله حاجی رضا آگاهی در یک لباس سربازی جلو بچه‌های مکتب خانه بامشق نظامی و باشکوه راه می‌رفت، این قبرستانها بنام قبر (لوره) پیش مردم کوخرد معروف بود، وبعد از اینک این قبرها از بین می‌برند ساختمان مدرسه جامی در آن محوطه بنیان می‌کنند، که تاکنون پابرجا مانده‌است ودانش آموزان درآن درس می‌خوانند. این اطلاعات به «محله ی أول» که به (محله ی بُنجُرون) معروف بوده‌است تعلق دارد. بازار سیبه در ضلع شمال غربی محله ی بُنجُرون قرار داشته بود، و بازار بشکل مستطیل (شمالی و جنوبی) واقع بود، و معبد سیبه در ضلع جنوبی این محله قرار داشته بود. محله ی بُنجُرون: یکی از محله‌های مهم و تاریخ قدیم کوخرد «سيبه» به‌شمار می‌آید».
در سالهای اخیر به دلیل کمبود اعتبارات میراث فرهنگی و بی توجهی به آثار تاریخی استان هرمزگان شرایط به جایی رسیده که رفته رفته برخی از آثار ارزشمند تاریخی در حال تخریب هستند، از سویی کمبود نگهبانان آثار تاریخی به خصوص در مناطقی مثل شهرستان بستک و حاجی آباد که دارای محوطه تاریخی گرانبهایی می باشند، هم مزید بر علت شده تا سارقین از این غفلت بهره برده و برای غنی تر کردن موزه های آن سوی آب حفاری های بیشتری انجام دهند .
با این همه هنوز هستند تشکل ها و انجمن های دوستدار میراث فرهنگی که در حراست از هویت تاریخی خود در حد بضاعت خود سرگرم تلاش هستند از این رو انتظار می رود در چنین شرایطی که دولتی ها رغبتی به تاریخ و میراث فرهنگی نشان نمی دهند، به صواب است که جوانان اهل فرهنگ و دوستدارن تاریخ کوخرد وارد میدان شده و با همکاری شهرداری و شورای شهر در جهت حفاظت از میراث خود اقدام نمایند.