تورم هفتاد درصدی غذایی

م.موسوی
همزمان با شوك‌هاي ارزي که از اوايل پاييز به کشور وارد شد، قيمت محصولات داخلي نیز در بخش خدمات تا پايان آذر ماه 57 درصد نسبت به پاييز سال گذشته رشد كرد. اين عدد، در يك دهه گذشته بي‌سابقه بوده و به عبارتي، شاخص قيمت توليدكننده بخش خدمات به صورت فصل به فصل، ‌به بالاترين سطح خود از بهار 1391 رسانده است. تورم توليدكننده به‌طور عام نشان مي‌دهد شاخص قيمت محصولات توليد داخل چقدر افزايش يافته است. همزمان با شوك‌هاي ارزي به وجود آمده از اوايل پاييز، قيمت محصولات داخلي در بخش خدمات در پايان آذر ماه امسال نيز 57 درصد نسبت به پاييز سال گذشته رشد نشان می دهد. تورم توليدكننده به‌ طور عام نشان مي‌دهد شاخص قيمت محصولات توليد داخل چقدر افزايش يافته است. به معناي ديگر، اين شاخص نشان مي‌دهد قيمت محصول خروجي از بنگاه چه تغييراتي داشته است. تورم توليدكننده از اين منظر مهم است كه در نهايت خود را در قيمت نهايي يك محصول نشان مي‌دهد و اگر روند صعودي داشته باشد؛ اثرات خود را بر بازار كالاهاي مختلف مي‌گذارد. چنانكه از اين شاخص به عنوان «پيش‌نگر تورم مصرف‌كننده» نيز ياد مي‌شود.
اما از سویی این روند باعث شده تا شکاف بین فقر و غنا افزایش یابد . براساس اعلام مرکزآمار کشور، تورم ماهانه خوراکی ها و آشامیدنی ها در دی ماه 4.1 درصد برآورد شده، این در حالیست که تورم خوراکی در آذر صفر درصد بوده است. همچنین تورم غیرخوراکی و خدمات نیز در نخستین ماه زمستان 4.5 درصد به ثبت رسیده است. سهم خوراکی ها در سبد مصرفی خانوار کم درآمد بالاتر است، به بیان دیگر دهک های پایینی نسبت به دهک های ثروتمند به این علت که درآمد پایین تری دارند مجبورند نسبت بیشتری از درآمد خود را به خرید اقلام خوراکی اختصاص دهند. در آن سو سهم اقلام غیر خوراکی و خدمات در سبد مصرفی دهک های بالایی سهم بیشتری دارد. از همین رو زمانی که تورم بیشتر از سمت اقلام خوراکی باشد، فشار تورمی بیشتر بر اقشار و دهک های پایینی و زمانی که تورم بیشتر از سمت اقلام غیر خوراکی باشد فشار تورمی در دهک های پر درآمد بیشتر است.
تورم ماهانه در دهک اول در دی ماه 3.2 درصد برآورد شده، این درحالیست که تورم در دهک دهم 6.9 درصد برآورد شده است. این اختلاف متأثر از بالاتر بودن تورم غیر خوراکی در دی ماه است. دولت با حذف ارز ترجیحی در ابتدای سال موجب شد شاهد افزایش شدید قیمت ها الخصوص جهش بهای اقلام خوراکی باشیم، از همین رو تورم دهک نخست در خرداد ماه نزدیک به 20 درصد و تورم دهک دهم حدود 8 درصد به ثبت رسید. پس از تخلیه اثر تورمی این جراحی اقتصادی، تقریبا از مرداد ماه شاهد این بوده ایم که تورم دهک دهم بالاتر از تورم دهک اول بوده است. به ویژه از آغاز پاییز اختلاف میان تورم این دو دهک چشمگیر تر شد، این امر نشان می دهد فشار تورمی در چند ماه گذشته بیشتر بر روی اقلام غیر خوراکی بوده است. اما نرخ تورم سالانه به گزارش اخیر ایرنا در دیماه برای خانوارهای کشور به 5 /46 درصد رسید.
همچنین ترخ تورم سالانه برای خانوارهای شهری و روستایی به ترتیب 5/45درصد و50درصد می باشد. دامنه تغییرات نرخ تورم سالانه در دی ماه 1401 برای دهک دهم 7/43 تا 2/53 برای دهک اول بوده است،که تورم 70 درصدی را در انواع خوراکی ها شامل شده است.