دکتر صمیم ارزانی
ما شاهد ایستادن جهان بر سر یک چهارراه سرنوشتساز هستیم. تصویری که پیش رو داریم، شکلگیری یک دوگانه عظیم را نشان میدهد. در یک سو، دولتهای ملی با مرزهای مشخص، قوانین داخلی و سیاستهای مستقل قرار دارند. در سوی دیگر، قدرتی عظیم و فراملی در حال ظهور است: شبکهای به همتنیده از سرمایه جهانیشده، فناوری یکپارچه، محصولاتی با هویتی بینالمللی و رسانههایی با مخاطب میلیاردی.
نماد این جهان جدید چیست؟ یک خودروی مدرن را تصور کنید که قطعات آن از پنجاه کشور مختلف تأمین میشود. این تنها یک محصول نیست، بلکه نمادی از یک اکوسیستم جهانی است. سرمایه از یک قاره، فناوری از قارهای دیگر و نیروی کار از گوشهای دیگر جهان دست به دست هم میدهند تا خروجی نهایی شکل گیرد.
همزمان، رسانههای جهانی که دیگر محدود به جغرافیا نیستند، در حال مهندسی تصاویر ذهنی و تعریف روایتهای مسلط هستند. آنها تصوری که مردم جهان از یک کشور، یک فرهنگ یا یک رویداد دارند را میسازند و هدایت میکنند.
در این میان، تکلیف کشورها چیست؟ حقیقت این است که در این صحنه نوین جهانی، هیچ کشوری نمیتواند به تنهایی و در انزوا به رشد و توسعه پایدار دست یابد. دیوار کشیدن در برابر این جریان عظیم، به معنای حذف از چرخه پیشرفت و محروم ماندن از موهبات فناوری، سرمایه و بازار است.
راهی برای رشد و تعالی در این عصر وجود دارد و آن، پیوستن فعال و هوشمند به این زنجیره جهانی است. این پیوستن به معنای نفی هویت یا حاکمیت ملی نیست، بلکه به معنای درک منطق جدید جهان و یافتن جایگاه مناسب در این شبکه عظیم است.
کشورها باید با تقویت زیرساختها، ثبات اقتصادی، نیروی کار ماهر و قوانین شفاف، خود را به مقصدی جذاب برای جریان سرمایه و فناوری تبدیل کنند. باید در تولید این زنجیره ارزش جهانی سهمی ایفا کنند و از موهبات آن بهرهمند شوند.
آینده از آن جوامعی است که به جای مقاومت در برابر تحولات جهان، آن را درک کرده و با حفظ ارزشهای اصیل خود، نقشآفرینان فعال در صحنه جهانی باشند. باید پذیرفت که مرزهای رشد دیگر تنها در جغرافیا تعریف نمیشوند، بلکه در توانایی اتصال به شبکه دانش، ثروت و نوآوری جهان معنا مییابند.
این انتخاب تاریخی امروز پیش روی همه ملتهاست: ایستادگی در برابر امواج تغییر و پرداخت هزینه سنگین آن، یا توانایی سازگاری و بهرهمندی از فرصتهای بینظیر جهانی.
جهان ما دیگر جزیرههای جداافتاده نیست؛ بلکه قارهای به همپیوسته است. زمان آن فرا رسیده که نقشه راه خود را برای ناوبری در این قاره نوین ترسیم کنیم.
