گروه: فرهنگ و ادب
شماره روزنامه:3450
تاریخ :1399/05/11 ساعت 12:45:17
تعداد بازدید: 81
خاطرات صحنه
email pdf word plus minus reset color
مهدی عطایی(کارشناس ارشد کارگردانی تئاتر)

عکس اصلی خبر

خاطره اي از زنده ياد «معصومه قاصد»

وضعيت بازيگر زن در تاتر بندرعباس

قسمت اول:

يکي از اهداف اينجانب در نگارش  «خاطرات صحنه» غير از بيان خاطره خودم با بازيگر روانشاد تئاتر آشنايي با وضعيت تئاتر و مسائل آن در دوران فعاليت آن زنده ياد و تحليل کلي تئاتر هرمزگان مي باشد.

قطعا ناگزير از بيان فعاليت گروههايي خواهم بود که بر اساس سيال ذهن با خاطره من گره مي خورند و لاجرم لازم است بيان کننده اسامي ها و افرادي  باشم که ممکن است امروز فعاليتي در تئاتر ندارند و نسل امروز تئاتر هرمزگان آنهارا نمي شناسند و شايد با روايت اين خاطره ها نسل جوان با نام آنها آشنا شود

و از اين رهگذار درگذشتگان موجب شناختن زندگان شوند.

اما همين خاطرات و همين نامها مي توانند بازگو کننده ي  گوشه اي کوچک از تاريخ تاتر استان ما باشند.

از طرفي لازم به يادآوري نيست که اين نوشته ها بر اساس خاطرات و اطلاعات من هستند و قطعا با خاطرات  کساني ديگر کاملا متفاوت خواهد بود. و البته خاطره يک کار پژوهشي دقيق نيست.

با اين مقدمه نگاهي مي کنيم به حضور زنان در گروه گنجر به سرپرستي اينجانب و تاتر بندرعباس در دهه 50

 از ويژگيهاي خاص تئاتر بندرعباس در دهه پنجاه حضور  خانم هاي قابل توجه هم به لحاظ کمي و هم کيفي بر روي صحنه تئاتر بود.

با اينحال که تمامي بازيگران زن دهه پنجاه در بندرعباس از طبقات متوسط به پايين بودند اما حضور اين دسته از بانوان بندرعباسي در تئاتر و سينماي آن روزگار حداقل در گروهه گنجر به سرپرستي بنده از اين نظر قابل تحسين است چون همراهي و گاها تشويق خانواده ها را بهمراه داشت.

 اين خانمها در آن روزگار، تئاتر را  در کنار برادران و يا اقوام خود آغاز کردند و به همين دليل اعتماد خانواده ها را براي فعاليت هاي تئاتري خود جلب مي کردند در هر صورت بر خلاف عده اي، خانواده زنهاي بازيگر گروه من تئاتر را هنري سخيف و مفسده آور نمي دانستند. از طرفي بانواني که تاتر را با اهل فاميل خود آغاز کرده بودند در ادامه فعاليت خود علاوه بر بازيگري در ساير گروههاي نمايشي و حتا فيلمهاي کوتاه به نويسندگي و کارگرداني نيز روي آوردند و چون ستاره اي در تئاتر هرمزگان درخشيدند.

با اينحال بد نيست يادي کنيم از خانم شهناز دژاکام که از خانواده اي هنرمند و موسيقي دان در بندرعباس بود و در نمايش گلدونه خانم به نويسندگي اسماعيل خلج و کارگرداني جواد سميعيان بازي مي کرد که من و زنده ياد محمد ضعيفي

 با او هم بازي بوديم.

سال بعد در زمستان سال 1354 پسر بچه زيبا و جواني که سخت عاشق بازيگري بود توسط آقاي قويدل به استاد سميعيان معرفي شد و سميعيان هم در نمايش دنياي مطبوعاتي آقاي اسراري اثر استاد بهرام بيضايي از اين پسرک نوجوان و زيبا که نامش  ناصر پزشکي بود و هيچ سابقه بازيگري هم نداشت بجاي نقش دختر استفاده کرد.

با پوستيژ و گريم زنانه و البته کارگرداني ماهرانه سميعيان در گرفتن بازي زنانه از يک پسر بي تجربه که واقعا حيرت انگيز بود.

اينکه بازيگر زن براي اين نقش وجود داشت يا نه و يا سميعيان تعمداً دست به چنين ابتکاري زد که در آن زمان در بندرعباس بي سابقه بود براي بنده روشن نيست.

اما امروز خوشحالم که درتاريخ حضور زنان در تاتر بندرعباس داراي چنين تجربه گرانسنگي هستم.

ناگفته نماند که تمامي دانشجويان تاتر لاجرم حداقل يکبار در دوران تحصيل بايد نقش جنس مخالف خودرا بازي کنند.

من خودم در نمايش دنياي مطبوعاتي بازي نمي کردم ولي بد نيست يادي کنم از بازي خيلي خوب آقاي قويدل که آن زمان جواني 18 ساله بود و بازي زنده ياد علي حبيب زاده که در اين نمايش در نقش آقاي اسراري بازي فوق العاده درخشاني را از خود به يادگار گذاشتند.

در آن دوران  اکثر خانواده ها و بالاخص خانواده بازيگرانِ من، نه تنها مانعي در راه اين عزيزان ايجاد نمي کردند که خود تماشاگران ثابت بازيگري فرزندان شان در صحنه تئاتر بودند.

بعنوان مثال نمايش پنالو که  اينجانب در سال 54 نوشتم و در سال 55 اجرا کردم داراي تعداد زيادي بازيگر زن بود.

دو تن از اين بازيگران خواهران من بودند و نقش اصلي آن به عهده مهربانو خانم فريده پور اسماعيلي که دختر خاله ي بنده هستند بود و خانمها مهين اميني زاده و پوري يزدان پناه از دوستان صميمي فريده بودند.

در زمان اجرا تمامي اهل فاميل از مادرها، خاله ها و دايي ها به ديدن نمايش فرزندانشان مي آمدند. و آنهارا تشويق مي کردند.

خانم ها کيواني  نادرشاهي معماري و انصاريان و بالاخره خانم معصومه قاصد از فعالين روزگار خود بودند.

 از سويي در اين دهه ميتوانيم از چند بازيگر زن توانمند آن روزگار که من مي شناختم نام ببريم که در راس آنها خانم اعظم هدايي با بازي درخشانش در نمايش سگي در خرمن جاه به نويسندگي نصرت آله نويدي و کارگرداني عليرضا هدايي.  محمدعلي قويدل هم در  اين نمايش بازي مي کرد و استاد خاطرات گفتني از اين نمايش دارند.

بد نيست يادي کنيم از ديگر بازيگران زن دهه پنجاه در بندرعباس که هم از نظر کيفيت و هم تعداد و کميت شگفت انگيز بودند و از اين نظر بندرعباس  بالاتر از حضور زنان در شهرهايي مانند مشهد و شيراز بود.

و فقط ميتوان آن را با تهران مقايسه کرد.

چه در تاتر و چه در سينما. تعداد قابل توجهي از بانوان فعاليت داشتند

به روايت استاد قويدل خانمهاي فعال دهه 50 اينان بودند.

سنبل علوي، سکينه مرادي، ميترا بيغم،خانم کنگاني،خانم بني هاشمي،آسيه رييسي،فتانه  معتضد کيوان،  اعظم هدايي، شهناز دژاکام، سکينه شريفيان

صديقه کيواني،معماري،انصاريان،فريده عطايي،اشرف عطايي،پوري يزدانپناه

مهين اميني لاري،فريده پور اسماعيلي،مهين سي سي زاده و معصومه قاصد

 از اين ميان و از گروه من  تنها خانم پور اسماعيلي کار تئاتر را ادامه داد و تا امروز همچنان بعنوان يکي از پيشکسوتان زن تاثير گذار در تئاتر هرمزگان مطرح بوده است.

موضوع مهمي که بد نيست در اينجا به آن اشاره شود و مدنظر پژوهشگران تاتر قرار گيرد اين است که  بعد از مهاجرت  سميعيان از بندرعباس تقريباتمامي بازيگران  قبل از من چه مرد چه زن ازتئاتر کناره گيري کردند و ميدان را به نسل ما سپردند .

اما زنده ياد معصومه قاصد که يکي  از توانمند ترين بازيگران  زمان خود و تاريخ تئاتر بندرعباس است.

واقتدارو تسلط او بر صحنه، کم نظير و مثال زدني است.از آن بازيگراني بود که خيلي خوب به نقش نزديک مي شد و آن را زندگي مي کردو بيشتر از آنچه در متن نمايشنامه بود و افزون بر آنچه کارگردان از او مي خواست شخصيت نمايش را با بازي توانمند خود و با تسلط کامل عينيت مي بخشيد.من دو خاطره از روانشاد  «معصومه قاصد» به ياد دارم که در بخش بعدي «خاطرات صحنه» به آن مي پردازم.

روحش شاد و يادش گرامي باد.


up email pdf word plus minus reset color
گروه: فرهنگ و ادب
شماره روزنامه: 3450
تاریخ :1399/05/11 ساعت 12:45:17
تعداد بازدید: 81
نظر دیگر کاربران درباره این خبر...
بدون اطلاعات
نظر شما چیست؟


شما کاربر محترم، با استفاده از فرم زیر می توانید نظر خود را برای روزنامه ارسال نمایید. نظر شما پس از تائید مسئولین روزنامه در همین قسمت قرار خواهد گرفت.
باتشکر
نــام: * متن نظر:
   
 
 
  
   
نام خانوادگی:  
رایــانـامـه:  
سایت/وبلاگ:  
محرمانه ماندن مشخصات  
 
کد امنیتی