گروه: فرهنگ و ادب
شماره روزنامه:3076
تاریخ :1397/08/12 ساعت 09:15:47
تعداد بازدید: 20
سينماي پيش از انقلاب: سانسور
email pdf word plus minus reset color
«سينما همواره در طول تاريخ اش، دچار بريده گي و سانسور شده است. شوروي، آمريکا، اروپاي شرقي و ... سينماگراني دارد که گاها براي گريز از سانسور، مدام به کوچ بوده اند.

عکس اصلی خبر

تارکوفسکي، پاراجانف، يانچو، اينزنشتاين کبير و ايلماز گوني ترک از اين دسته اند.

سينماي ايران نيز خارج اين قاعده نبوده. بر همين اساس سري به سينماي قبل از انقلابِ ايران زده و خاطراتي از  سانسور فيلم ها را يادآور شديم».

در قلمرو آفرينش هنري در ايران هيچ اثري همچون سينما به زير تيغ سانسور نرفت. بارها شد که حتي با اعتراض بي دليل صاحبان حرفه اي و يا دخالت اشخاص غير مسئول فيلم هاي توقيف شدند و يا تهيه کنندگانش را مجبور کردند در آنها تغييراتي دهند. در بررسي سانسور فيلم در ايران به قول خواجه شيراز از هر طرف که رفتم جز وحشتم نيفزود. ((سانسور اصولا يعني چه؟ مثل دستور زبان است. در هر حکومتي مقررات و قوانيني وجود دارد که محدوديتهايي به وجود مي آورد و اين محدوديتها رفتار اجتماع را در قانون مشخص مي کند. به چه معنايي؟ به اين معنا که براي اين که من آزاد باشم بايد بدانم به چه نسبت آزادم؟ يعني مرز آزادي چيست. و آزادي را تعريف کنيم و با مشخص کردن محدوديتها، ميزان آزادي را دريابيم.))

آربي آوانسيان کارگردان تئاتر و سينما بود که هيچ يک از کارهايش با همه غوغا برانگيزي شان سانسور نشد. فريدون معزي مقدم تحليل گر سينماي ايران:

(( سانسور مختص کشورهاي جهان سوم  يا سيستم هايي که به عنوان سيستم هاي تند يا خشن يا غير دموکراتيک مي شناسيم، نيست. در تمام کشورها سانسور وجود دارد، ولي شيوه عمل آن متفاوت است.))

فريدون هويدا سينماشناس و نويسنده سرشناس:

(( من از لحاظ شخصي با هر نوع سانسوري مخالف بودم چه کتاب چه نقاشي و چه... چون معتقدم و هنوز هم معتقدم از يک جا که سانسور را شروع کنيد ديگر علتي ندارد که در جاي ديگر به علت ديگر هم آن را به کار نگيريد. اين کثيف ترين چيزي است که ممکن است و هيچ نتيجه ي ديگري هم ندارد چنانکه ديديم))

حالا به اظهار نظرهاي عبدالمجيد مجيدي متوجه باشيم که سال ها رياست شوراي هنرهاي نمايشي ، بالاترين مرجع در امر سانسور را به عهد داشت:

(( سانسور، فنومن يا پديده اي است که در همه جاي دنيا وجود داشته و دارد و مربوط به فرهنگ جامعه و شکل سياسي جامعه، و آدم ها و مذهب غالب مي شود. اما سانسور چيزي را از بين نمي برد خصوصا قدرت خلاقه ي هنري را)) اما آربي آوانسيان به سانسور در يک چارچوب اخلاقي مي نگرد: (( هنگامي که سانسور در خدمت نگه داشتن حرمتهاي مذهبي و خانوادگي است اگر آگاهانه صورت بگيرد فيلم ساز مي داند چگونه آن را در فيلمش رعايت کند، بيننده هم درک مي کند. شکستن اين حرمت هم به بيان مي رسد. يعني جزئي از بيان آن مي شود و ديگر به آن  وارد نمي شود. در اين صورت هنرمند مرزي را مي شکند تا بگويد فلان چيزي وجود دارد و از آن يک نتيجه ي اخلاقي بگيرد اما سانسور به معناي واقعي، زماني وارد عمل مي شود که اين مرز بهم خورده است يعني من طوري از اين مسئله  استفاده مي کنم که تجاوز حرمتها است. يعني سوء استفاده از اين مسئله و در نتيجه تشکيلات ديگري وارد مي شود و مي گويد شما تجاوز کردي))

تهيه کنندگان فيلم هاي ايراني خود هميشه رعايت اين گونه حرمت ها را مي کردند و از اين بابت هيچ گونه رفتاري و دردسري وجود نداشت اما همان گونه که فريدون معزي مقدم مي گويد اين آيين نامه هاي سانسور بودند که به دليل طبيعت تعبيرپذيرشان براي تهيه کنندگان گرفتاري و دردسر درست مي کردند.

(( اخلاق عمومي سازي سانسور که در ايران اشاره کرديد تقريبا دنباله روي همان آيين نامه هايي بود که براي نمايش فيلم قبل از شروع سينماي فارسي متداول شد. اين ها عموما آيين نامه هايي اخلاقي هستند که به هر حال بيان را محدود مي کنند و مصالح سيستم و رژيم را در نظر مي گيرند. اما شيوه نوشتن اين آيين نامه ها به صورتي بود که در آنها هميشه امکانات بسيار وسيعي به دستگاه  نظارت داد مي شد و اين دستگاه مي توانست هر فيلم را يا هر موضوعي را رد بکند. نظارت درباره سينماي ايران رفته رفته دو مرحله اي شد. بدين معني که در مرحله ي اول بايد سناريو به تصويب مي رسيد و مرحله ي دوم هم مرحله ي تصويب فيلم بود. بعد از اين که فيلم ساخته مي شد در اين آيين نامه ها ما با موادي سواي مسائل سياسي نير برخورد مي کنيم . مثلا اين که نمايش هر گونه ويرانه و مخروبه به منظور تحقير حيثيت ملي ايران ممنوع است. اين مسئله اي است که گفتنش ساده است اما مي توان از آن نتيجه گرفت که با نشان دادن هر خرابه اي به حيثيت ايران لطمه مي خورد. اين ماده و نيز موادي نظير آن کار را خيلي مشکل مي کرد و حسابي دست و پا گير بود. باعث مي شد که موضوعات فيلم فارسي محدود شود.))


up email pdf word plus minus reset color
گروه: فرهنگ و ادب
شماره روزنامه: 3076
تاریخ :1397/08/12 ساعت 09:15:47
تعداد بازدید: 20
نظر دیگر کاربران درباره این خبر...
بدون اطلاعات
نظر شما چیست؟


شما کاربر محترم، با استفاده از فرم زیر می توانید نظر خود را برای روزنامه ارسال نمایید. نظر شما پس از تائید مسئولین روزنامه در همین قسمت قرار خواهد گرفت.
باتشکر
نــام: * متن نظر:
   
 
 
  
   
نام خانوادگی:  
رایــانـامـه:  
سایت/وبلاگ:  
محرمانه ماندن مشخصات  
 
کد امنیتی